Wat is materialiteit in de jaarrekeningcontrole?
Materialiteit is de grens waarboven een fout of weglating in je jaarrekening het oordeel van een gebruiker kan beinvloeden. De accountant bepaalt die grens bij de planning onder NV COS 320, gebruikt haar om de omvang van zijn werk te bepalen en toetst aan het eind onder NV COS 450 of de gevonden afwijkingen samen eronder blijven.
Wat betekent materialiteit precies?
Een jaarrekening hoeft niet tot op de euro te kloppen om getrouw te zijn. De vraag is of een afwijking groot of belangrijk genoeg is om de beslissingen van een gebruiker te veranderen, zoals een bank, een aandeelhouder of een koper. Die grens heet materialiteit.
Materialiteit heeft een kwantitatieve en een kwalitatieve kant. Een bedrag kan klein zijn en toch materieel, omdat het onderwerp gevoelig is. Denk aan de beloning van bestuurders, transacties met verbonden partijen of een post die bepaalt of je aan een bankconvenant voldoet.
Voor het eerst controleplichtig? Het voorbereidingsdocument van MOOS zet per fase op een rij wat de accountant in jaar 1 van je vraagt.
Vraag het document aanHoe bepaalt de accountant de materialiteit?
De accountant kiest een grondslag die past bij wat de gebruikers van jouw jaarrekening het belangrijkst vinden, zoals de omzet, de totale lasten, het resultaat voor belastingen of het eigen vermogen. Over die grondslag neemt hij een percentage. De keuze van grondslag en percentage is professionele oordeelsvorming en legt hij vast in zijn dossier.
Naast de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaalt hij een lagere uitvoeringsmaterialiteit. Die gebruikt hij voor zijn werkzaamheden op afzonderlijke posten, zodat kleine afwijkingen die elk onder de grens blijven samen niet ongemerkt boven de materialiteit uitkomen. Ook legt hij een grens vast waaronder afwijkingen zo klein zijn dat hij ze niet verzamelt.
Wat doet materialiteit met de controle?
Materialiteit stuurt de omvang van het werk. Hoe lager de grens, hoe groter de steekproeven en hoe meer posten de accountant in detail bekijkt. In een groep bepaalt de groepsaccountant onder NV COS 600 een lagere materialiteit per onderdeel, zodat de groep als geheel onder de grens blijft.
Materialiteit bepaalt niet of de accountant iets controleert, maar hoe diep.
Wat gebeurt er met afwijkingen aan het eind?
Alle afwijkingen boven de verzamelgrens houdt de accountant bij. Hij vraagt je ze te corrigeren. Wat je niet corrigeert, telt hij aan het eind op en beoordeelt hij samen met de kwalitatieve kant. Blijven de niet-gecorrigeerde afwijkingen samen boven de materialiteit, dan raakt dat het oordeel in de controleverklaring. Welke vormen dat oordeel kan hebben, lees je in de vier soorten controleverklaringen.
Staat de materialiteit in je controleverklaring?
Bij organisaties van openbaar belang, zoals beursgenoteerde ondernemingen, banken en verzekeraars, is dat verplicht. De accountant licht in de uitgebreide controleverklaring onder NV COS 702N toe welke materialiteit hij heeft gehanteerd en hoe hij die heeft bepaald. Bij andere organisaties mag hij de materialiteit opnemen, maar dat hoeft niet. Je vindt haar in elk geval terug in het controleplan en het accountantsverslag.
Wat doe je ermee als CFO?
- Vraag bij de planning welke grondslag en welke materialiteit de accountant hanteert, en waarom
- Geef vooraf door welke posten voor jouw gebruikers gevoelig zijn, zoals convenanten, subsidies of transacties met verbonden partijen
- Corrigeer gevonden afwijkingen waar dat kan, ook als ze elk onder de grens blijven
- Lees het accountantsverslag op de afwijkingen die zijn blijven staan
Veelgestelde vragen over materialiteit
Wat is materialiteit?
Materialiteit is de grens waarboven een fout of weglating in de jaarrekening het oordeel of de beslissingen van een gebruiker kan beinvloeden. De accountant bepaalt die grens bij de planning van de controle onder NV COS 320 en beoordeelt aan het eind onder NV COS 450 of de niet-gecorrigeerde afwijkingen samen eronder blijven.
Wie bepaalt de materialiteit?
De accountant. Hij kiest een grondslag die past bij de gebruikers van de jaarrekening, zoals omzet, totale lasten, resultaat voor belastingen of eigen vermogen, en neemt daarover een percentage. Dat is professionele oordeelsvorming die hij in zijn dossier vastlegt.
Wat is uitvoeringsmaterialiteit?
Een lagere grens dan de materialiteit voor de jaarrekening als geheel. De accountant gebruikt haar voor zijn werkzaamheden op afzonderlijke posten, zodat kleine afwijkingen die elk onder de grens blijven samen niet boven de materialiteit uitkomen.
Staat de materialiteit in de controleverklaring?
Bij organisaties van openbaar belang is dat verplicht in de uitgebreide controleverklaring onder NV COS 702N. Bij andere organisaties mag de accountant de materialiteit opnemen, maar dat is niet verplicht. Ze staat wel in het controleplan en het accountantsverslag.
Dit artikel geeft een algemene toelichting op materialiteit en is geen advies voor jouw specifieke situatie. Peildatum november 2026.

Wil je vooraf weten waar de accountant bij jouw jaarrekening naar kijkt?
Patrick neemt in een gesprek met je door welke posten en risico's in jouw controle centraal staan.
Bel direct: +31 6 21 80 98 55
Je spreekt direct een partner van MOOS. Een kennismaking is vrijblijvend.