Welke controleverklaringen bestaan er?
Er zijn vier soorten controleverklaringen: goedkeurend, met beperking, afkeurend, en een oordeelonthouding. Welke je krijgt hangt van twee dingen af: geeft de jaarrekening een getrouw beeld, en heeft de accountant genoeg controle-informatie kunnen verzamelen. In verreweg de meeste controles volgt een goedkeurende verklaring.
Accountantsverklaring of controleverklaring?
In de praktijk wordt accountantsverklaring gebruikt als verzamelnaam voor alles wat een accountant afgeeft. De term uit de wet is controleverklaring, en die hoort specifiek bij de controle van een jaarrekening. Een samenstellingsverklaring en een beoordelingsverklaring zijn iets anders: daar geeft de accountant minder of geen zekerheid. Vraagt je bank om een accountantsverklaring, check dan welke van de drie ze bedoelen.
De vier oordelen naast elkaar
| Oordeel | Wanneer je het krijgt | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Goedkeurend | De jaarrekening geeft een getrouw beeld en er was voldoende controle-informatie | De cijfers zijn bruikbaar zoals ze er staan |
| Met beperking | Op een afgebakend onderdeel zit een afwijking, of ontbrak de controle-informatie | De rest van de jaarrekening blijft bruikbaar, het bezwaar staat er benoemd |
| Oordeelonthouding | Over een groot deel van de jaarrekening was geen controle-informatie te krijgen | Er staat geen oordeel, dus aan de jaarrekening valt geen zekerheid te ontlenen |
| Afkeurend | De afwijkingen raken de jaarrekening als geheel | Het beeld dat de jaarrekening geeft, klopt niet |
Elk oordeel beantwoordt twee vragen: klopt de jaarrekening, en kon de accountant dat vaststellen. Het antwoord op die tweede vraag bepaalt of je een beperking krijgt of een oordeelonthouding.
Goedkeurend
Het oordeel waar iedereen op mikt. De accountant heeft vastgesteld dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële positie en resultaten, zonder materiële fouten. Dit is verreweg de meest voorkomende verklaring.
Goedkeurend betekent niet dat er niets is gevonden. Het betekent dat wat er gevonden is, gecorrigeerd is of onder de materialiteitsgrens blijft. De punten die tijdens de controle naar boven kwamen en die je proces raken, staan in de management letter.
De andere drie oordelen komen minder vaak voor, maar wie ze tegenkomt moet weten wat ze betekenen.
Met beperking
Bij een verklaring met beperking klopt de jaarrekening grotendeels, maar is er één onderdeel waarover de accountant geen zekerheid kan geven of waar een niet-gecorrigeerde fout in zit. De accountant benoemt dan precies welk onderdeel dat is; voor de rest geldt het oordeel gewoon.
Waar de grens ligt tussen een beperking en een zwaarder oordeel is een vaktechnische afweging: blijft de afwijking beperkt tot een afgebakend onderdeel, of raakt hij de jaarrekening als geheel? Bij een voorraadpost die niet te controleren is, blijven de overige cijfers bruikbaar. Bij een omzetverantwoording die niet klopt, meestal niet.
Oordeelonthouding
Bij een oordeelonthouding kan de accountant géén oordeel geven, omdat er te weinig informatie was om de controle goed uit te voeren. Dat klinkt neutraal, maar voor een bank of investeerder is een jaarrekening zonder oordeel een serieus signaal. De oorzaak is vaak een gebrekkige administratie.
Het verschil met een afkeurend oordeel zit in wat de accountant wel kon vaststellen. Bij een oordeelonthouding ontbreekt de informatie om iets te kunnen vinden. Bij afkeurend is er juist genoeg informatie om vast te stellen dat het beeld niet klopt.
Afkeurend
De zwaarste variant, en in de praktijk zeldzaam. De accountant heeft materiële fouten vastgesteld, kan de omvang bepalen, maar de organisatie corrigeert ze niet. Een afkeurende verklaring is voor vrijwel elke stakeholder een rode vlag. Banken kunnen kredietvoorwaarden aanscherpen, investeerders stellen vragen, en bij deponering is het oordeel openbaar.
Wat er verder in de verklaring staat
Een controleverklaring bestaat uit meer dan het oordeel alleen. Deze onderdelen staan er standaard in:
- Het oordeel zelf, met de onderbouwing waarop het rust
- Bij beursgenoteerde ondernemingen en andere organisaties van openbaar belang ook de kernpunten van de controle: de onderwerpen waar het meeste controlewerk in ging zitten. In de meeste mkb-verklaringen staan die niet.
- Een aparte paragraaf wanneer er twijfel is over de voortzetting van de bedrijfsactiviteiten
- De verantwoordelijkheden: het bestuur stelt de jaarrekening op, de accountant controleert die
Die continuïteitsparagraaf verandert het oordeel niet, maar een bank of investeerder leest hem wel als eerste. Bij een wettelijke controle komt de verklaring in het handelsregister terecht, dus daar is het oordeel openbaar.
Zo voorkom je verrassingen
Een niet-goedkeurende verklaring komt zelden uit de lucht vallen; discussiepunten zijn tijdens de controle allang zichtbaar. De sleutel is een accountant die vroeg signaleert en direct met je bespreekt wat er speelt, zodat je kunt corrigeren of onderbouwen voordat het oordeel vaststaat. Zo pakken wij de jaarrekeningcontrole aan: korte lijnen en tussentijds contact.
Pak daarvoor de management letter van vorig jaar erbij. Punten die daarin twee jaar op rij terugkomen zijn precies de punten die kunnen uitgroeien tot een beperking, en ze zijn vooraf het makkelijkst op te lossen.
Veelgestelde vragen over controleverklaringen
Hoeveel soorten controleverklaringen zijn er?
Vier: goedkeurend, met beperking, afkeurend, en een oordeelonthouding. Welke je krijgt hangt ervan af of de jaarrekening een getrouw beeld geeft en of de accountant genoeg controle-informatie heeft kunnen verzamelen.
Wat is het verschil tussen een accountantsverklaring en een controleverklaring?
Accountantsverklaring is de spreektaalterm voor alles wat een accountant afgeeft. Controleverklaring is de term uit de wet en hoort specifiek bij de controle van een jaarrekening. Een samenstellings- en een beoordelingsverklaring geven minder of geen zekerheid.
Wat betekent een controleverklaring met beperking?
Dan klopt de jaarrekening grotendeels, maar is er een afgebakend onderdeel waarover de accountant geen zekerheid kan geven of waar een niet-gecorrigeerde fout in zit. De verklaring benoemt precies om welk onderdeel het gaat.
Is een controleverklaring openbaar?
Bij een wettelijke controle komt de controleverklaring in het handelsregister terecht, waarmee het oordeel openbaar is.
Dit artikel geeft een algemene toelichting op de soorten controleverklaringen en is geen advies voor jouw specifieke situatie.
Speelt er een discussiepunt?
Zit je met een lastig punt in je huidige controle, of wil je goed voorbereid starten? Bel of plan een kennismaking, we denken graag mee.
Bel direct: +31 6 21 80 98 55