Controleplicht jaarrekening: ben ik controleplichtig in 2026?

Wat zijn de groottecriteria voor de jaarrekening in 2026?

Voor boekjaar 2026 gelden dezelfde groottecriteria als sinds boekjaar 2024: meer dan €15 miljoen netto-omzet, meer dan €7,5 miljoen balanstotaal en gemiddeld 50 of meer werknemers. Overschrijd je twee boekjaren op rij minstens twee van deze drie criteria, dan is je organisatie controleplichtig en controleert een accountantsorganisatie met AFM-vergunning je jaarrekening.

Onze holding heeft vier werkmaatschappijen die elk onder de drempels blijven. Zijn wij controleplichtig?

De groottecriteria gelden op groepsniveau en niet per afzonderlijke vennootschap. Sta je aan het hoofd van een groep, dan tel je de cijfers van alle groepsmaatschappijen geconsolideerd bij elkaar op. Een holding waarvan elke werkmaatschappij afzonderlijk onder de grens blijft, komt geconsolideerd vaak wel boven de grens uit en is dan controleplichtig.

Wat is het verschil tussen een wettelijke en een vrijwillige jaarrekeningcontrole?

Een wettelijke jaarrekeningcontrole is een controle die de wet voorschrijft zodra je organisatie de groottecriteria overschrijdt. Een vrijwillige jaarrekeningcontrole is dezelfde controle, uitgevoerd op eigen initiatief. In de uitvoering zit geen verschil: beide volgen dezelfde controlestandaarden en eindigen in een controleverklaring. Het verschil zit in de aanleiding.

Moeten wij onze jaarrekening laten controleren, of mag het ook zonder?

Voldoe je twee boekjaren op rij aan minstens twee van de drie groottecriteria, dan is een jaarrekeningcontrole wettelijk verplicht. Blijf je daaronder, dan is de controle een eigen keuze. Banken, investeerders en grote afnemers vragen in dat geval regelmatig alsnog om een controleverklaring.

Wij zijn dit jaar controleplichtig geworden. Wat betekent dat voor onze administratie?

Een jaarrekeningcontrole vraagt dat je cijfers herleidbaar zijn tot onderliggende vastlegging. In de praktijk gaat het om je grootboek, de onderbouwing bij schattingen en waarderingen, en de opzet van je interne beheersing. Organisaties die voor het eerst controleplichtig worden, richten dit het liefst in voordat de eerste controle begint.

Klopt het dat je pas controleplichtig bent als je aan alle drie de criteria voldoet?

Twee van de drie criteria is genoeg. De wet hanteert een 2-van-3-regel: overschrijd je in twee opeenvolgende boekjaren minstens twee van de drie groottecriteria, dan ben je controleplichtig. Voldoen aan alle drie is dus geen voorwaarde. De toets wordt per boekjaar opnieuw gemaakt.

Vanaf welk boekjaar geldt de controleplicht als wij nu voor het eerst over de drempels gaan?

De controleplicht ontstaat nadat je twee opeenvolgende boekjaren aan de criteria voldoet. Ga je dit boekjaar voor het eerst over twee van de drie drempels heen, dan telt dit boekjaar als het eerste van die twee. Blijf je ook het volgende boekjaar boven de grenzen, dan geldt de controleplicht vanaf dat tweede boekjaar. Voor een nieuwe rechtspersoon geldt dat niet: voldoe je op de balansdatum van je eerste boekjaar aan twee van de drie, dan ben je over je eerste en tweede boekjaar meteen controleplichtig (artikel 2:398 lid 1 BW).

Wie mag een wettelijke controleverklaring afgeven?

Een wettelijke controleverklaring mag alleen worden afgegeven door een accountantsorganisatie met een vergunning van de AFM. MOOS Accountants is een audit only-accountantskantoor met AFM-vergunning 13020156 en voert uitsluitend controle- en assurance-opdrachten uit. De AFM houdt een openbaar register bij waarin je per kantoor kunt nagaan of de vergunning geldig is.

Hoe tonen wij aan dat wij onder de drempels blijven?

Zet netto-omzet, balanstotaal en het gemiddeld aantal werknemers van de laatste twee boekjaren naast elkaar, geconsolideerd als je een groep vormt. Overschrijd je in minstens een van die twee jaren hooguit een van de criteria, dan val je buiten de wettelijke controleplicht. Leg die uitkomst vast met de onderbouwing erbij, zodat je bij een volgend boekjaar direct kunt vergelijken.

Geldt de controleplicht ook als onze buitenlandse moeder al een gecontroleerde geconsolideerde jaarrekening opstelt?

Onder voorwaarden geldt dan een vrijstelling. Artikel 2:403 BW maakt vrijstelling mogelijk voor een rechtspersoon waarvan de cijfers zijn opgenomen in een gecontroleerde geconsolideerde jaarrekening van de moeder, en waarvoor de moeder een aansprakelijkstelling deponeert. De voorwaarden luisteren nauw en gelden per boekjaar. Laat je structuur toetsen voordat je op de vrijstelling vertrouwt.

Wat kost een jaarrekeningcontrole?

De omvang van een jaarrekeningcontrole volgt uit je eigen cijfers en de opzet van je organisatie. Welke factoren daarin meewegen en hoe je een indicatie aanvraagt, staat op de pagina over de kosten van een jaarrekeningcontrole.

Wat doet een 403-verklaring met de controleplicht?

Een 403-verklaring neemt de controleplicht niet weg, maar verplaatst hem naar de geconsolideerde jaarrekening van de moeder. De dochter hoeft geen eigen jaarrekening te laten controleren en te deponeren; in ruil daarvoor is de moeder hoofdelijk aansprakelijk en moet de geconsolideerde jaarrekening met controleverklaring worden gedeponeerd, samen met de jaarlijkse instemming van de aandeelhouders van de dochter.

Wat is het verschil tussen klein en middelgroot?

Klein is een organisatie die op twee opeenvolgende balansdata onder minstens twee van deze drie grenzen blijft: € 7,5 miljoen balanstotaal, € 15 miljoen netto-omzet en 50 werknemers. Daarboven ben je middelgroot, en vanaf middelgroot geldt de wettelijke controleplicht en deponeer je de volledige jaarrekening met bestuursverslag. De grens tussen klein en middelgroot is dus de controlegrens.