Wettelijk of vrijwillig gecontroleerd?

Hetzelfde werk, andere aanleiding

Is een vrijwillige controle een lichtere versie van een wettelijke? Nee. Dezelfde controlestandaarden, dezelfde diepgang, dezelfde controleverklaring. Het enige verschil zit in de aanleiding: bij een wettelijke controle verplicht de wet je, bij een vrijwillige kies je er zelf voor.

Wettelijk verplicht ben je als je organisatie twee boekjaren op rij aan minimaal twee van de drie wettelijke criteria voldoet: omzet, balanstotaal en het aantal werknemers. Voor groepen tellen de cijfers geconsolideerd mee.

Waarom je vrijwillig zou kiezen

In de praktijk zien we drie aanleidingen:

• Je bank of financier vraagt om een controleverklaring bij de jaarcijfers
• Investeerders of aandeelhouders willen onafhankelijke zekerheid over de cijfers
• Je groeit richting de controlegrens en wilt voorbereid zijn, zodat de eerste wettelijke controle geen koude start wordt

Los van de aanleiding levert een goede controle sowieso meer op dan een verklaring: een onafhankelijke blik op je processen en aanbevelingen die je organisatie sterker maken.

In een groep telt de hele structuur mee

Zit je in een groep, dan wordt de toets op geconsolideerd niveau gedaan. De cijfers van de moeder en de dochters tellen bij elkaar op, ook wanneer elke vennootschap afzonderlijk onder de grens blijft. Een holding met een paar kleine werkmaatschappijen kan daardoor wettelijk controleplichtig zijn terwijl geen enkel onderdeel dat op eigen kracht is. Een 403-verklaring verandert daar niets aan: die stelt een dochter onder voorwaarden vrij van een eigen jaarrekening en een eigen controle, terwijl de controle op het geconsolideerde niveau blijft staan.

Dit is het punt waar organisaties het vaakst op worden verrast: de eigen cijfers blijven onder de grens, de opgetelde cijfers niet. Loop daarom bij elke overname of nieuwe deelneming na wat er geconsolideerd gebeurt.

Wat vraagt je bank of investeerder precies?

Vraag door voordat je een opdracht geeft, want er zitten drie niveaus van zekerheid onder dezelfde spreektaal. Een samenstellingsverklaring geeft geen zekerheid, een beoordelingsverklaring een beperkte mate, en alleen een controleverklaring geeft een redelijke mate van zekerheid. Staat er in je financieringsdocumentatie alleen dat een accountantsverklaring vereist is, check dan welke van de drie bedoeld wordt. Dat scheelt een traject dat achteraf niet blijkt te voldoen.

Nieuw: uit de controleplicht vallen

Door de verhoogde drempels valt een groep organisaties juist uit de wettelijke controleplicht. Die staan voor een keuze: stoppen of vrijwillig doorgaan. Banken, investeerders en soms grote klanten hechten waarde aan gecontroleerde cijfers, dus de vraag is vooral wat je stakeholders van je verwachten. Bespreek de keuze met hen voordat je hem maakt.

Weeg daarbij mee dat wie een paar jaar later weer over de grens groeit, opnieuw met een eerste controlejaar begint. Een dossier dat is bijgehouden, pak je dan een stuk makkelijker op dan een dossier waar een tijd niets mee is gebeurd.

Twijfel je wat verstandig is?

Of je nu net controleplichtig bent geworden, eruit valt of vrijwillig overweegt te laten controleren: we denken graag mee over wat in jouw situatie logisch is. Bekijk hoe wij de jaarrekeningcontrole aanpakken, of plan een kennismaking, dan zetten we de opties op een rij.

Dit artikel geeft een algemene toelichting op het verschil tussen wettelijke en vrijwillige controle en is geen advies voor jouw specifieke situatie.