Controleplicht voor betaalinstellingen: jaarrekening of financiële staten
Een betaalinstelling voldoet aan de controleplicht via twee routes: een controle van de jaarrekening, of een accountantsonderzoek van de jaarstaten die je bij DNB indient. Welke route je kiest, bepaal je zelf; de wet stelt beide open. In beide gevallen gaat het om één onderzoek per jaar; het normenkader en de scope verschillen per route, en daarmee ook wat je moet aanleveren.
Waar de verplichting op rust
Sinds 1 januari 2023 vallen betaalinstellingen en elektronischgeldinstellingen onder artikel 3:72, zevende lid, Wft. Dat artikel regelt de accountantscontrole op de financiële staten die je bij DNB indient. Voor andere financiële ondernemingen bestond die verplichting al langer. De keuze tussen de twee routes is geregeld in artikel 133 van het Besluit prudentiële regels: de staten worden één keer per jaar door de accountant onderzocht, tenzij je een gecontroleerde jaarrekening bij DNB indient.
De twee routes naast elkaar
Wat elke route betekent voor je planning
Kies je de jaarrekening, dan valt het controlewerk na afsluiting van het boekjaar en loopt het mee met je reguliere jaarrekeningtraject. Kies je de staten, dan wordt het onderzoek eveneens één keer per jaar uitgevoerd, over de staten met rapportagedatum 31 december. Het steunt dan op je toezichtrapportageproces: gunstig als dat proces strak staat, en een aandachtspunt als je de onderbouwing achteraf moet reconstrueren.
De keuze raakt ook je interne werk. Bij de jaarrekening werk je toe naar je jaarrekeningtraject. Bij de staten bouw je op je periodieke rapportageproces: de brongegevens daarvan moeten doorlopend op orde zijn, want het jaaronderzoek steunt erop.
Hoe je kiest
Drie vragen helpen. Waar ligt je administratieve zwaartepunt: bij de jaarafsluiting of bij de periodieke rapportage? Welk van de twee processen kun je nu al onderbouwen zonder achteraf te reconstrueren? En welke route past bij het moment waarop je team ruimte heeft?
Wat je klaarlegt
De rapportages zoals je die de afgelopen periodes hebt ingediend. De aansluiting tussen die rapportages en je grootboek. De beschrijving van je proces: wie stelt op, wie controleert, wie dient in. En je verslaggevingsgrondslagen.
Wat dit betekent voor je controle
Beide routes zijn wettelijk geregeld in artikel 3:72, zevende lid, Wft en artikel 133 van het Besluit prudentiële regels, en beide zijn één onderzoek per jaar. Bij de jaarrekening controleert de accountant volgens je verslaggevingsgrondslag; bij de staten onderzoekt hij de jaarstaten die DNB aanwijst volgens het rapportagekader van DNB. Jij legt de gekozen route, de staten of de jaarrekening en de aansluiting op je grootboek klaar. Sluiten de staten niet aan op je administratie, dan kan dat gevolgen hebben voor de verklaring die je bij DNB indient. Leg je routekeuze vast en richt je rapportageproces daarop in.
Zo kijkt de accountant ernaar
- Welke route heb je gekozen en is dat bij DNB bekend?
- Welke staten wijst DNB aan voor het onderzoek?
- Sluiten de staten aan op je grootboek?
- Wie stelt op, wie controleert, wie dient in?
- Zijn er verschillen tussen de staten en de jaarrekening, en verklaar je die?
Veelgestelde vragen over de controleplicht voor betaalinstellingen
Via welke twee routes voldoet een betaalinstelling aan de controleplicht?
Via een controle op de jaarrekening of via een controle op de financiële staten die je bij DNB indient. De verplichting zelf rust sinds 1 januari 2023 op artikel 3:72, zevende lid, Wft; de keuze tussen de routes is geregeld in artikel 133 van het Besluit prudentiële regels. Welke route je kiest, bepaalt het normenkader en de reikwijdte van het onderzoek; in beide gevallen gaat het om één onderzoek per jaar.
Wat is het verschil tussen controle op de jaarrekening en controle op de financiële staten?
Bij de jaarrekening is je verslaggevingsgrondslag het normenkader, valt het werk na afsluiting van het boekjaar en dekt de controle je volledige vennootschap. Bij de financiële staten is het rapportagekader van DNB het normenkader en betreft het onderzoek de jaarstaten die DNB aanwijst, zoals de FINREP en COREP per 31 december. Ook dat onderzoek vindt één keer per jaar plaats.
Hoe kies je tussen die twee routes?
Kies de route waarvan het proces bij jou het stevigst staat, niet de route die op papier het kleinst lijkt. Drie vragen helpen: waar ligt je administratieve zwaartepunt, welk proces kun je nu al onderbouwen zonder achteraf te reconstrueren, en welke route past bij het moment waarop je team ruimte heeft?
Wat leg je klaar voor de controle van je financiële staten?
De rapportages zoals je die de afgelopen periodes hebt ingediend, de aansluiting tussen die rapportages en je grootboek, de beschrijving van je proces met wie opstelt, wie controleert en wie indient, en je verslaggevingsgrondslagen.
Dit artikel is een algemene toelichting en geen advies voor jouw specifieke situatie.

Twijfel je? In één gesprek weten we het.
Stuur je cijfers of bel direct: we lopen de criteria samen langs en je weet meteen waar je staat.
Bel direct: +31 6 21 80 98 55