Je klant wordt controleplichtig: zo bereid je hem voor

Q: Mijn klant is nooit gecontroleerd. Wat verwacht de accountant van mijn samensteldossier?

Dat het per balanspost reconstrueerbaar is: specificaties per begin boekjaar, de afschrijvingsstaat, de ouderdomsanalyse van debiteuren en de afloop in het boekjaar. De samenstellingsverklaring zelf geeft de accountant geen zekerheid; het dossier erachter is zijn startpunt voor Standaard 510. Benoem zelf waar het dossier dun is, dan kan hij daar zijn werk plannen.

Q: Ik voer de salarisadministratie en de boekhouding van mijn klant. Wat betekent dat voor de controle?

Dan ben jij voor de accountant een serviceorganisatie in de zin van Standaard 402. Hij wil weten hoe jij dat werk beheerst: wie boekt, wie reviewt, hoe toegang is geregeld. Een heldere beschrijving van je werkwijze volstaat meestal. Bereid die voor, dan hoeft hij het niet bij je te komen uitzoeken.

Q: Raak ik mijn klant kwijt als hij controleplichtig wordt?

Samenstellen en controleren gebeuren nooit door hetzelfde kantoor. MOOS is audit-only: wij controleren en nemen geen samenstel- of adviesopdrachten aan. Jij blijft de jaarrekening samenstellen en de aangiften doen, en in jaar 1 ben jij de partij die het meeste werk uit handen kan nemen, omdat jij de administratie kent.

Op deze pagina

Jouw rol in jaar 1

Welke kaarten voor je klant tellen

De vijf fasen

De standaarden

Begrippen

Veelgestelde vragen

Aanvragen

Jouw rol in jaar 1

De controlerend accountant werkt volgens de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden (NV COS) van de NBA. Die schrijven voor wat hij doet; voor jou en je klant gelden ze niet, maar ze bepalen wel wat hij vraagt. Jij stelt samen, hij controleert, en bij MOOS gebeurt dat nooit door hetzelfde kantoor. Drie dingen bepalen hoeveel jij voor je klant kunt betekenen in jaar 1.

Jij bent de beste voorbereider

Jij kent de administratie, de mensen en de geschiedenis van je klant. Je weet hoe de processen lopen, welke schattingen de directie met jou heeft besproken en hoe de vorige jaarrekening tot stand kwam. Het controleteam begint bij nul. Alles wat jij je klant vooraf helpt vastleggen, hoeft hij tijdens het veldwerk niet meer uit te zoeken.

Wat Standaard 510 voor jouw dossier betekent

Bij een eerste controle is er geen gecontroleerde voorganger. De accountant moet zelf voldoende controle-informatie over de beginsaldi krijgen; een samenstellingsverklaring geeft hem die zekerheid niet en op jouw werk steunt hij niet. Jouw dossier valt onder je geheimhouding: je deelt er alleen uit met schriftelijke toestemming van je klant. Met die toestemming helpen jouw specificaties je klant om compleet aan te leveren. Kaart 510 in het document.

Waar de grens ligt

Jij bereidt voor en regisseert, de accountant controleert. Jij stelt de jaarrekening samen; de specificaties en de onderbouwing van de posten zijn werk van je klant, of een aparte opdracht aan jou naast het samenstellen. De accountant vormt zijn eigen oordeel en steunt niet op jouw werk. Jij neemt geen controlewerk over, en MOOS neemt geen samenstelwerk aan. Die scheiding maakt de samenwerking werkbaar, in jaar 1 en daarna.

Welke kaarten voor je klant tellen

Vier vragen bepalen welke standaarden bij jouw klant zwaarder wegen en waar jij als eerste aan zet bent. Het document kleurt ze per kaart en geeft per kaart jouw rol: leidend, ondersteunend of meelezend.

Heeft je klant je schriftelijk toestemming gegeven om stukken uit je dossier met de accountant te delen?

Ja: zet de specificaties per begin boekjaar klaar die je al hebt. Nee: regel die toestemming eerst. Zonder toestemming blijft je dossier dicht en levert je klant alles zelf aan. Kaart 510 weegt dan zwaarder.

Is de vorige jaarrekening van je klant ooit gecontroleerd?

Ja: met toestemming van je klant kan de accountant het dossier van de vorige controlerend accountant inzien. Nee: de openingsbalans is het zwaarste werk en de onderbouwing komt van je klant; kaart 510 weegt zwaarder.

Heeft je klant een raad van commissarissen of audit committee?

Ja: zij zijn de gesprekspartner van de accountant. Nee: de accountant communiceert dan met de directie of de aandeelhouders; help je klant vooraf af te spreken wie dat gesprek voert. Kaart 260 weegt dan zwaarder.

Zijn er processen uitbesteed die de cijfers raken, ook aan jou?

Salaris, hosting van het ERP, betalingen of de boekhouding: ja, dan telt kaart 402. Voer jij de salaris- of de boekhouding, dan kun jij voor de accountant zelf een serviceorganisatie zijn en wil hij weten hoe jij dat werk beheerst. Nee: sla kaart 402 over.

De vijf fasen van het controlejaar

Het controlejaar loopt van de opdrachtbevestiging tot de verklaring. Per fase zie je welke standaarden spelen en wat jij als kantoor in die fase doet. De werklijst per standaard, de eerste stap en wie het oppakt staan in het document.

Voordat de controle begint

Standaard 210: de accountant legt de voorwaarden en de verantwoordelijkheden van je klant vast in een opdrachtbevestiging; jij zet het grondslagenoverzicht klaar, regelt de toestemming van je klant om dossierstukken te delen en neemt de rolverdeling met hem door voordat hij tekent. Standaard 320: de accountant bepaalt de materialiteit zelf; het overzicht van financiers en convenanten komt uit jouw werk. Standaard 260 en 265: zonder RvC communiceert de accountant met de directie of de aandeelhouders; jij helpt je klant vooraf af te spreken wie dat gesprek voert. Kaart 210, 320 en 260.

Voor de interimcontrole

Standaard 300 en 315: de accountant brengt processen, interne beheersing en IT in kaart. Bij een samenstelklant zitten die processen vaak deels in het hoofd van het kantoor; het zijn de processen van je klant, maar jij kunt hem als eerste helpen ze op papier te zetten. Standaard 240: het fraudegesprek met de directie, en de journaalpostentest raakt ook de memorialen van het kantoor. Standaard 250: de fiscale posities en aangiften komen van jou; correspondentie met de Belastingdienst geef je door met toestemming van je klant. Kaart 315, 240 en 250.

Rond balansdatum

Alles leunt op een afsluiting die vaststaat: een bevroren proefbalans, specificaties per balanspost van je klant die aansluiten op de administratie, en versiebeheer. Jij sluit af en sluit aan; de onderbouwing is werk van je klant of een aparte opdracht aan jou. Standaard 540: schattingen zijn directiebesluiten, ook als jij de berekening maakte; nu moeten ze uitlegbaar zijn en zichtbaar door de directie gedragen worden, met een memo per schattingspost. Standaard 550: de lijst verbonden partijen, inclusief rekening-courant en managementfees, help jij de directie opstellen. Standaard 402: beschrijf welke processen jij voor je klant uitvoert en hoe je ze beheerst; bij externe dienstverleners vraagt je klant een assurancerapport op. Standaard 505: de contactgegevens van banken, debiteuren en advocaten zet jij klaar. Kaart 540, 550, 402 en 505. Meer over het assurancerapport.

Tijdens het veldwerk

Standaard 510: de kaart waar jouw dossier het verschil maakt, zodra je klant toestemming heeft gegeven. Zet de specificaties per begin boekjaar klaar die je al hebt, met afschrijvingsstaat, ouderdomsanalyse en de afloop in het boekjaar, en benoem waar het dossier dun is. De onderbouwing van de posten is werk van je klant. Standaard 570: de liquiditeitsprognose is de inschatting van de directie; jij helpt als je klant dat vraagt. Standaard 560: de tussentijdse cijfers komen van jou. Standaard 720: jij laat de cijfers in het bestuursverslag aansluiten. Standaard 600: alleen bij dochters, en dan komt de consolidatie van jou als jij die maakt. Kaart 510, 570, 560, 720 en 600.

Afronding

Standaard 580: het statutair bestuur tekent de schriftelijke bevestiging; jij leest mee op de zinnen die over door jou aangeleverde informatie gaan. Standaard 700, 705 en 710: de verklaring vermeldt dat de vergelijkende cijfers van het samensteljaar niet gecontroleerd zijn; bereid je klant daarop voor. Standaard 265 en 260: de management letter is gericht aan je klant en bevat in jaar 1 doorgaans meer punten dan later; vraag hem om een afschrift, want de punten over administratie en afsluiting zijn jouw verbeterlijst voor jaar 2. Kaart 580 en 700. Meer over de management letter.

Op aanvraag

Je kent nu de volgorde. Wat jij per kaart alvast klaarzet, staat in het document.

Per standaard wat je klant klaar heeft, wat jij als kantoor alvast klaarzet en jouw rol per kaart. Plus de checklist met tien punten en de aanleverlijst met 26 stukken, met per stuk wie het klaarzet.

Mail ons voor het document Bel +31 6 21 80 98 55

Een partner van MOOS antwoordt. Audit-only, AFM-vergunning 13020156.

De standaarden die een eerste controlejaar raken

Standaarden over het controlerend kantoor zelf, zoals kwaliteitsbeheersing en dossiervorming, raken je klant niet direct en blijven buiten beschouwing. Deze wel, en bij elke kaart staat in het document jouw rol: leidend, ondersteunend of meelezend.

Standaard	Onderwerp	Waarom dit je klant raakt in jaar 1, en wat van jou komt
210	Opdrachtvoorwaarden	Je klant tekent een opdrachtbevestiging waarin zijn verantwoordelijkheden vastliggen; jij levert het grondslagenoverzicht.
240	Fraude	De accountant vraagt directie en toezicht naar fraude en test boekingen daarop, ook die van het kantoor.
250	Wet- en regelgeving	De accountant wil weten hoe naleving geborgd is; de fiscale posities en aangiften komen van jou.
260 en 265	Communicatie met governance, tekortkomingen interne beheersing	Je klant ontvangt formele rapportages aan directie en RvC, inclusief de management letter.
300 en 315	Planning en risico-inschatting, inclusief IT	De accountant brengt processen, systemen en risico's in kaart; de procesbeschrijvingen komen uit jouw kennis van de klant.
320	Materialiteit	De accountant bepaalt vanaf welke omvang een fout ertoe doet; jij levert wie de jaarrekening leest en welke convenanten er zijn.
402	Serviceorganisaties	Uitbestede processen vallen onder de controle, ook als jij ze uitvoert; bij externe partijen zie ISAE 3402.
505	Externe bevestigingen	Banken, debiteuren en andere derden worden rechtstreeks door de accountant bevraagd.
510	Beginsaldi bij een eerste controle	De openingsbalans is vaak nooit gecontroleerd; de accountant verzamelt er zelf controle-informatie over. Jouw specificaties helpen, met toestemming van je klant.
540	Schattingen	Elke post met een oordeel erin vraagt een onderbouwing, ook als het kantoor die schatting heeft gemaakt.
550	Verbonden partijen	Transacties met aandeelhouders, directie en groepsmaatschappijen worden apart bekeken; de lijst stel jij op.
560	Gebeurtenissen na balansdatum	Wat er na balansdatum gebeurt, telt mee tot de datum van de verklaring.
570	Continuiteit	De directie onderbouwt dat het bedrijf doorgaat; jij stelt de liquiditeitsprognose op.
580	Schriftelijke bevestigingen	Het bestuur tekent aan het eind een bevestiging bij de jaarrekening.
600	Groepscontroles	Alleen bij dochters: de consolidatie en de controle van onderdelen; de consolidatie komt van jou als jij die maakt.
700, 705 en 710	De controleverklaring	Wat er in de verklaring kan staan, en dat de vergelijkende cijfers van het samensteljaar niet gecontroleerd zijn.
720	Bestuursverslag en overige informatie	De accountant toetst het bestuursverslag aan de jaarrekening; jij laat de cijfers aansluiten.

Elk onderdeel in het document verwijst naar het nummer van de standaard, zodat je het kunt nazoeken op nba.nl. Twijfel je of je klant controleplichtig is? Doe eerst de controleplicht-check of lees hoe de groottecriteria in 2026 werken.

Twaalf begrippen die je klant gaat horen

De woorden die in een eerste controlejaar voorbijkomen, in de taal van je klant. Twee ervan gaan over jouw werk.

PBC-lijst

De lijst van stukken die aan de accountant geleverd worden (prepared by client), met per stuk wie, wanneer en of het er al is. In het document met een kolom: kantoor of klant.

Samensteldossier

Jouw dossier bij de samengestelde jaarrekening: specificaties van je klant, jouw aansluitingen, memo's en correspondentie. Valt onder je geheimhoudingsplicht; je deelt er alleen uit met schriftelijke toestemming van je klant.

Samenstellingsverklaring

Jouw verklaring bij de samengestelde jaarrekening. Geeft geen zekerheid in de zin van een controle; de controlerend accountant kan er niet op steunen.

Materialiteit

De omvang vanaf waar een fout ertoe doet voor wie de jaarrekening leest; de accountant bepaalt hem en hij stuurt hoe diep de controle gaat.

Beginsaldi

De balans per begin boekjaar. Bij een eerste controle vaak niet eerder gecontroleerd en dus extra werk.

Verbonden partijen

Aandeelhouders, directie en hun familie, en groepsmaatschappijen; transacties met hen worden apart bekeken.

Serviceorganisatie

Een partij aan wie een proces is uitbesteed dat de cijfers raakt, zoals salaris, hosting of de boekhouding. Dat kan jouw kantoor zijn.

Assurancerapport

Een rapport van de accountant van een serviceorganisatie over de beheersing daar (bijvoorbeeld ISAE 3402); type 2 dekt een periode.

Management letter

De schriftelijke melding van de accountant over tekortkomingen in de interne beheersing, aan directie en toezicht. Voor jou de verbeterlijst voor jaar 2.

Schriftelijke bevestiging

De brief die het bestuur aan het eind tekent, waarin het bevestigt dat de jaarrekening en de geleverde informatie volledig zijn.

Oordeel met beperking

Een verklaring waarin de accountant de jaarrekening goedkeurt behalve op een genoemd, afgebakend punt. Raakt het gat de hele jaarrekening, dan geeft hij geen oordeel: een oordeelonthouding.

Functiescheiding

De afspraak dat niet dezelfde persoon een transactie aanmaakt, goedkeurt en vastlegt.

Veelgestelde vragen

Mijn klant is nooit gecontroleerd. Wat verwacht de accountant van mijn samensteldossier?

Niets rechtstreeks: hij steunt niet op je werk en je dossier valt onder je geheimhouding. Geeft je klant schriftelijk toestemming, dan helpen je specificaties per begin boekjaar, de afschrijvingsstaat, de ouderdomsanalyse van debiteuren en de afloop in het boekjaar hem om compleet aan te leveren. De onderbouwing van de posten blijft werk van je klant. Benoem zelf waar het dossier dun is, dan weet je klant waar de accountant extra werk doet.

Ik voer de salarisadministratie en de boekhouding van mijn klant. Wat betekent dat voor de controle?

Dan kun jij voor de accountant een serviceorganisatie zijn in de zin van Standaard 402. Hij wil weten hoe jij dat werk beheerst: wie boekt, wie reviewt, hoe toegang is geregeld. Een heldere beschrijving van je werkwijze geeft hem het inzicht; wil hij op jouw beheersing steunen, dan toetst hij die zelf of vraagt hij een assurancerapport. Bereid die beschrijving voor, dan hoeft hij het niet bij je te komen uitzoeken.

Raak ik mijn klant kwijt als hij controleplichtig wordt?

Bij MOOS gebeuren samenstellen en controleren nooit door hetzelfde kantoor: wij zijn audit-only, wij controleren en nemen geen samenstel- of adviesopdrachten aan. Jij blijft de jaarrekening samenstellen en de aangiften doen. In jaar 1 ben jij de partij die je klant het beste kan helpen met voorbereiden, omdat jij de administratie kent; de onderbouwing van de posten blijft werk van je klant. Lees ook wat de management letter voor jou betekent.

Hoe breng ik de controleplicht bij mijn klant ter sprake?

Vroeg, met de cijfers erbij, want jij ziet eerder dan wie ook dat hij twee jaar boven de criteria zit. Zeg eerst wat hetzelfde blijft: jij stelt samen, jij doet de aangiften, jij kent het bedrijf. Maak de voorbereiding concreet met de tien punten die jij al regelt. Het document heeft een apart hoofdstuk over dit gesprek, met voorbeeldzinnen. Je klant leest zelf wat hem te wachten staat bij een eerste controle.

Je klant wordt controleplichtig: zo bereid je hem voor

Vraag het document aan en je krijgt het met een persoonlijk antwoord van een partner.

Jouw rol in jaar 1

Welke kaarten voor je klant tellen

De vijf fasen van het controlejaar

Je kent nu de volgorde. Wat jij per kaart alvast klaarzet, staat in het document.

De standaarden die een eerste controlejaar raken

Twaalf begrippen die je klant gaat horen

Veelgestelde vragen

Vraag de partnerversie aan

Vraag het document aan. Dan weet je waar je voor je klant begint.